Market Review 2021: Herstellen onder uitdagende omstandigheden

Het was een jaar van onzekerheid, anticipatie en hoop op een terugkeer naar het normale, volgend op het jaar waarin de coronapandemie uitbrak. Het was ook een jaar dat opnieuw liet zien hoe moeilijk het is om beleggingsbeslissingen te nemen op basis van voorspellingen over waar de markten naartoe zullen gaan-- evenals de blijvende voordelen van diversificatie en flexibiliteit.

Toen we uit een volatiel 2020 kwamen, zochten beleggers naar signalen over welke kant de wereldeconomie op zou gaan. De distributie van vaccins en de versoepeling van de lockdowns werden gevolgd door een economisch herstel, maar de opkomst van nieuwe varianten zou een tegenvaller betekenen voor het herstel. Ondanks deze uitdagingen groeide het wereldwijd bruto binnenlands product (bbp), waarmee de overgang van herstel naar expansie werd voltooid en uiteindelijk de pre-pandemische piek werd overtroffen.

Toch zou het herstel gepaard gaan met tekorten aan arbeidskrachten, problemen binnen de toeleveringsketen en stijgende inflatie. Vooral de prijzen voor voedsel en energie namen snel toe en de Amerikaanse consumentenprijsindex steeg in november met 6,81% ten opzichte van een jaar eerder, een toename die in bijna vier decennia niet meer was waargenomen. De media waren gevuld met debatten over waar de inflatie naartoe zou gaan, wat de oorzaak was, hoe lang het zou kunnen duren en wat er als reactie zou kunnen of moeten worden gedaan. (Een belegger die over deze vragen piekert, kan troost putten uit de wetenschap dat veel assets in het verleden een bovengemiddelde inflatie hebben overtroffen.)

Gedurende het hele jaar bleef de markt relatief gestaag stijgen, met large cap aandelen in de VS die in 2021 bijna een recordhoogte bereikten. De S&P 500 Index¹ genereerde een rendement van 28,71%. Naast de effectieve vaccins werden de markten gestimuleerd door een aantal andere positieve ontwikkelingen, waaronder sterke bedrijfsresultaten en een grotere vraag vanuit de consument. In het derde kwartaal behaalden Amerikaanse bedrijven recordwinsten, zowel uitgedrukt in dollars als in aandeel van het bbp (11%)². Dat kwam doordat de consumentenbestedingen gemiddeld gezien het hele jaar door stegen en herstelden van pandemische dieptepunten.

Net als in de VS bleven de wereldwijde markten  stijgen, ondanks enkele tegenslagen zoals uit figuur 1 naar voren komt. Markten die het jaar sterk begonnen, gingen in de tweede helft van het jaar op en neer, maar bleven nog steeds in de buurt van recordhoogten. Aandelen wereldwijd, zoals gemeten door de MSCI All Country World Index³, stegen met 18,54%. De ontwikkelde internationale aandelen, zoals vertegenwoordigd door de MSCI World ex USA Index, stegen met 12,62%, wat aanzienlijk meer is dan de opkomende markten, waar de MSCI Emerging Markets Index -2,54% daalde.

Waardeaandelen of aandelen met lagere relatieve prijzen, begonnen het jaar sterk toen de economie weer open ging en de rentetarieven stegen. Groeiaandelen stegen echter later in het jaar. Die verschuiving kwam terwijl de delta-variant en een heropleving van de coronapandemie de zorgen die in de eerste helft van 2020 domineerden weer terugkeerden. Op lange termijn presteerden waardeaandelen over het algemeen beter dan groeiaandelen - met 2,66% op basis van de gemiddelde jaarlijkse rendementen sinds juli 1926 in de VS - maar premies kennen tegenvallende periodes. Toch ondersteunt data tot bijna een eeuw terug het idee dat waardeaandelen een hoger verwacht rendement hebben. En waardepremies zijn vaak snel en met een sterke performance opgedoken, zoals eind 2020 en begin 2021.

De obligatiemarkten boekten lagere rendementen dan de aandelenmarkten, waarbij de Bloomberg Global Aggregate Bond Index een rendement van -1,39% opleverde. Na verruiming in 2020, eindigden de credit spreads in 2021 op een niveau dat lager was dan het niveau van vóór de pandemie. Over het hele jaar presteerden bedrijfsobligaties over het algemeen beter dan staatsobligaties. De spreiding tussen de twee vermogenscategorieën was veel minder uitgesproken dan in het voorgaande jaar, waarbij wereldwijde bedrijfsobligaties 0,82% beter presteerden dan wereldwijde staatsobligaties.⁴

Rendementsafwijkingen waren echter nog steeds zichtbaar tussen inflatiegerelateerde en nominale obligaties, aangezien de werkelijke inflatie hoger was dan de verwachte inflatie. De vijfjarige break-even inflatie steeg van 1,95% tot maar liefst 3,17% aan het einde van het jaar, voordat deze eindigde op 2,87%.⁵ Over het hele jaar behaalden nominale Amerikaanse staatsobligaties een rendement van -2,32%, terwijl de US Treasury Inflation Protected Securities (TIPS) 5,96% opleverden.⁶

De wereldwijde rendementscurve sloot het jaar over het algemeen hoger en steiler af dan waarop het begon. Het rendement op Amerikaanse staatsobligaties steeg bijvoorbeeld over de hele linie, met grotere toenames langs de tussenliggende delen van de curve. Obligaties met een langere looptijd presteerden over het algemeen slechter dan kortlopende obligaties, waarbij Amerikaanse staatsobligaties op middellange termijn -1,72% opleverden en kortlopende Amerikaanse staatsobligaties een rendement van 0,04%.⁷

Voor beleggers die zich zorgen maken over de impact van inflatie op hun portefeuille, is het belangrijk om te onthouden dat de rendementen op Amerikaanse aandelen sinds 1991 door de bank genomen hoger waren dan de inflatie. Dit is een geruststellend feit voor degenen die bang zijn dat de hedendaagse stijgende prijzen het moeilijker zullen maken om financiële langetermijndoelen te bereiken. Uit figuur 2 blijkt dat de prestaties van aandelen over de afgelopen drie decennia geen betrouwbaar verband laten zien tussen perioden van hoge (of lage) inflatie en rendementen op Amerikaanse large cap aandelen. De laagste rendementen kunnen ontstaan wanneer de inflatie laag is en 23 van de afgelopen 30 volledige jaren hadden positieve rendementen, zelfs na correctie voor de impact van inflatie.

Net als bij aandelen is er voor obligaties geen reden om aan te nemen dat de inflatie ernstige gevolgen zal hebben. Van 1927 tot 2020 bedroeg de mediane inflatie 2,68% en in de 47 jaar dat de inflatie dat percentage overschreed, bedroeg deze gemiddeld 5,49%. Vele soorten obligaties versloegen de inflatie in die 47 jaar, waaronder de dubbelcijferige inflatie in de jaren veertig en zeventig van de vorige eeuw. Voor beleggers die bijzonder gevoelig zijn voor stijgende prijzen, kunnen inflatiecorrigerende assets zoals TIPS  helpen beleggers te beschermen, evenals strategieën die zich richten op reële (voor inflatie gecorrigeerde) rendementen. Obligatiebeleggingen moeten altijd worden afgestemd op de doelen van een belegger - ze zijn niet voor iedereen geschikt. Maar zorgen over inflatie hoeft iemand niet af te schrikken om in obligaties te beleggen.

Stijgende staatsschulden kunnen er ook toe leiden dat sommige beleggers zich zorgen gaan maken over een negatief effect op hun aandelenrendement. De Amerikaanse staatsschuld bereikte $22 triljoen,¹⁰ wat een toename is van $5 triljoen sinds eind 2019 en 123% van het bbp beslaat. In een extremer voorbeeld bedroeg de totale schuld van China eind 2021 263% van het bbp, aangezwengeld door massale door de overheid geïnitieerde investeringen in infrastructuur en onroerend goed, zoals is terug te zien bij het beursgenoteerde Evergrande Group in China, dat in december in gebreke bleef. De verhouding tussen de staatsschuld en de aandelenmarkten is echter complex, deels omdat de soevereine solvabiliteit van veel andere factoren afhankelijk is dan enkel de schuldniveaus. Bovendien is schuld over het algemeen een langzaam bewegende variabele, waarvan de verwachte waarde in de marktprijzen moet worden verwerkt. Dit idee wordt onderstreept door het bewijs dat er geen sterk verband is geweest tussen staatsschulden en het rendement op de aandelenmarkt.

Oplopende inflatie en de ups en downs die verband houden met de coronacrisis waren niet de enige soorten volatiliteit die in 2021 de aandacht trokken. De bitcoin en vele andere cryptovaluta bleven stijgen, waardoor veel beleggers zich afvroegen of deze nieuwe vorm van digitaal geld een plaats in hun portefeuilles verdiende. Maar in zijn relatief korte bestaan bleek de bitcoin gevoelig voor grote schommelingen, waarbij er soms binnen een maand of twee meer dan 40% in prijs werd gewonnen of verloren. Elk vermogen dat onderhevig is aan sterke volatiliteit kan als kattenkruid voor beurshandelaren werken, maar van beperkte waarde zijn als een betrouwbaar ruilmiddel (ter vervanging van contant geld), als een risico-verlagende of inflatiecorrigerende assets (ter vervanging van obligaties), of als vervanging voor andere assets binnen een gediversificeerde portefeuille. Dus, hoewel cryptovaluta enige aantrekkingskracht kunnen hebben op avontuurlijke beleggers, 

Een andere opvallende verschijning binnen de markt ontstond begin 2021, toen individuele beleggers en anderen hielpen bij het opbieden van aandelen van videogameretailer GameStop, zoals blijkt uit figuur 3. GameStop-aandelen en andere zogenaamde "meme-aandelen" profiteerden van het enthousiasme van deze beleggers. Maar toen de prijs van GameStop steeg, samen met diens marktkapitalisatie, daalde de interesse voor het aandeel.

De situatie met GameStop benadrukt het belang van een systematisch proces om dagelijks te reageren op nieuwe informatie over aandelen en hun verwachte rendement. Daarentegen heeft het volgen van een indexstrategie niet dezelfde flexibiliteit om te reageren op prijsveranderingen; door de samenstelling zal een index wachten met reageren tot de volgende periodieke reconstitutiedatum, wat mogelijk kan resulteren in afwijkingen van de beleggingsstijl. Sommige small cap indices die GameStop aanhielden, zagen naarmate de aandelenkoers steeg het al snel de grootste waarde binnen de index worden en die indices bleven Gamestop over het algemeen vasthouden terwijl de prijs weer daalde. Dagelijks portefeuillebeheer kan beleggers beschermen tegen dergelijke belegginsstijlafwijkingen, door portefeuilles in de loop van de tijd stapsgewijs opnieuw in evenwicht te brengen, ze gefocust te houden op de beoogde vermogensallocatie en beleggers in een betere positie te brengen om hogere rendementen te behalen.

Het concentreren van een portefeuille op een paar populaire aandelen of cryptovaluta, net als het focussen op een klein aantal posities, kan beleggers blootstellen aan aanzienlijke risico's. Zelfs als het je lukt om een paar winnaars te vinden, blijkt uit onderzoek dat het onwaarschijnlijk is dat dit geluk zich tijdens de volledige looptijd van je beleggingsjaren zal herhalen. Tegenover iedereen die op het juiste moment in en uit een populair aandeel of cryptovaluta stapte, is er waarschijnlijk een ander die op het verkeerde moment heeft gekocht of verkocht.

Op vergelijkbare wijze kan er de neiging zijn om te denken dat markten die nieuwe hoogtepunten bereiken, een signaal zijn dat aandelen overgewaardeerd zijn of een plafond hebben bereikt. Dergelijke zorgen kunnen juist nu bijzonder krachtig zijn, aangezien de S&P 500 in 2021 op basis van totaalrendement 75 slotrecords behaalde. Het zal beleggers echter verbazen dat het gemiddelde rendement één, drie en vijf jaar na een nieuw marktrecord aan het einde van de maand, vergelijkbaar is met het gemiddelde rendement over een periode van één, drie of vijf jaar. Als we bijvoorbeeld kijken naar de maandelijkse rendementen tussen 1926 en 2021 voor de S&P 500-index, waren 30% van de maandelijkse waarnemingen nieuwe records. Na die hoogtepunten varieerde het gemiddeld samengestelde rendement op jaarbasis van meer dan 14% in het volgende jaar tot meer dan 10% in de daaropvolgende vijf jaar. Die resultaten lagen dicht bij het gemiddelde rendement over een bepaalde periode van dezelfde lengte. Met andere woorden, het bereiken van een nieuw hoogtepunt betekent niet dat de markt zich zal terugtrekken. Aandelen zijn op elk moment dusdanig geprijsd dat ze een positief verwacht rendement voor beleggers leveren, dus het bereiken van recordhoogtes is het resultaat dat men ook zou verwachten.

Dit bevestigt nog maar eens de kracht van de markten. Beleggers kunnen de aard of timing van de volgende crisis of het einde van een bestaande crisis niet voorspellen. Maar markten zijn toekomstgericht en weerspiegelen optimisme. Er wachten ongetwijfeld nieuwe uitdagingen, maar in plaats van te gissen naar wat er zal gebeuren, kunnen beleggers ervoor kiezen de markten en hun langetermijnvooruitzichten te vertrouwen. Het jaar 2021 legde de nadruk op de voordelen van discipline en diversificatie, van planning en doorzettingsvermogen, in een markt die onzeker was (zoals markten in alle jaren ervoor). Nu we 2022 ingaan, kan terugkijken helpen terwijl beleggers naar de toekomst kijken.